حمام گلشن

آدرس حمام گلشن: استان تهران ، شهر تهران ، خیابان شهید مصطفی خمینی (سیروس سابق) ، نبش کوچه بالاگر (گلشن) ، روبروی امامزاده اسماعیل ،‌ پلاک ۱۲۵
شماره ثبت حمام گلشن در فهرست آثار ملی ایران: ۱۳۵۹۷  تاریخ ثبت ۱۳۸۴/۷/۲۳
مختصات جغرافیایی، آب و هوا ، نقشه حمام گلشن : E 51″25’47.60   N 35″40’20.20
ارتفاع از سطح دریا : ۱۱۴۰ متر
دوران و بانی اثر : حمام گلشن در دوران قاجار بنا و بانی آن نامشخص است.
امکان بازدید از حمام گلشن : دارد

نمای عمومی حمام گلشن در خیابان سیروس از ضلع جنوب غربی

نمای عمومی حمام گلشن در خیابان سیروس از ضلع جنوب غربی

پیشینه و تاریخچه :
در تهران قدیم در خیایان سیروس ،‌روبروی امامزاده سید اسماعیل ،‌آب انباری بود به نام آب انبار میرزا موسی که پس از تخریب حمام گلشن به جای آن ساخته شد. البته سال ساخت دقیق حمام گلشن مشخص نیست اما موقعیت حمام گلشن بر روی نقشه ۱۳۰۹ عبدالغفار دیده شده است. در نهایت امر حمام گلشن تا سالهای ۱۳۶۰ دایر و فعال بود که به علت وجود حمام های جدید در منازل و همچنین تغییر بافت منطقه از مسکونی به تجاری، حمام گلشن غیرفعال و در نهایت متروکه شد.

تصویری قدیمی از رختکن حمام گلشن

تصویری قدیمی از رختکن حمام گلشن

رسم بندی گنبد مرکزی حمام گلشن

رسم بندی گنبد مرکزی حمام گلشن

تا اینکه در سال ۱۳۸۴ و ثبت حمام گلشن در لیست آثار ملی و رایزنی با مالکان وقت به نامهای حاج اکبر جعفریان و مجتبی عظیمی و رازی کردن مالکان جهت نساختن پاساژ به جای حمام گلشن ،‌پیشنهادات لازم جهت چگونگی مرمت حمام گلشن جمع آوری و در نهایت امر در سال ۱۳۸۶ شرکت معماری مرمت ایده با همکاری شهرداری تهران شروع به مرمت حمام گلشن کردند.

تصویر هوایی ویرانه حمام گلشن در سال 1386

تصویر هوایی ویرانه حمام گلشن در سال ۱۳۸۶

البته اگر الان داخل حمام گلشن شوید ، ‌نمی توانید تن و بدن خودتان را بشورید ، ‌اما می توانید ، ‌با کمی پول خرج کردن تن پوش !! نه ببخشید کف پوش خانه را نو نوار کنید ،‌چون در حال حاضر حمام گلشن تبدیل به فروشگاه فرش و موکت شده است.

ستونهای قجری زیبای حمام گلشن

ستونهای قجری زیبای حمام گلشن

مشخصات بنا :‌
بنای حمام گلشن با مصالح آجری،‌ پی چینی و بنا شده و دارای سه ورودی بوده ،‌ ورودی کوچه بالاگر زنانه بوده و در حال حاضر بسته است (حیف شد از در زنانه نمی شه رفت تو)!!! اما از درب ورودی خیابان سیروس هم می توانید به پشت بام بروید که در نوع خود جالب است هم می توانید با پایین رفتن از چند پله وارد رختکن حمام گلشن شوید. رسم بندی های زیبا و گنبد مرکزی فوق العاده دیدنی است.

رسمی بندی های حمام گلشن

رسمی بندی های حمام گلشن

تمامی بنای حمام گلشن با پوشش طاق و تویزه مسقف شده و به صورت پر یا ضربی اجرا شده است. البته از ستونهای قدیمی بنای حمام گلشن هم نمی توان به همین سادگی گذشت.

نورگیر حمام گلشن

نورگیر حمام گلشن

نکته ها:
۱)
عسگر اولادی های معروف (دو برادر تاجر و سیاس موتلفه ای) متولد کوچه حمام گلشن ، ملک پلاک ۲۰ هستند. اصلا این گزارش را با توجه به سخنان حبیب الله عسگر اولادی تهیه کرده ام ! شاید بد نباشد بدانید ؛‌تن و بدن ایشان ، زیر کدام کیسه کش و در کدام حمام سرخ شده است!!

سرستونهای حمام گلشن

سرستونهای حمام گلشن

2) شیخ مرتضی زاهد از مداحان به نام (معروف به مجد الذاکرین)‌ هم بچه کوچه حمام گلشن است. البته نوه ایشان به نام حجت الاسلام محمد علی جاودان که از شاگردان مرحوم حق شناس بوده هنوز در پلاک ۲۴ کوچه حمام گلشن (مسجد گلشن) برنامه دارد. البته بازدید من در سال ۸۸ انجام شده است نمی دانم هنوز هم ساکن هستند یا خیر!!

پلان و نقشه حمام گلشن

پلان و نقشه حمام گلشن

3) حمام های گلشن دیگری هم در ایران وجود دارد که می توان به حمام بزرگ گازرگاه یزد معروف به گلشن ،‌حمام گلشن لاهیجان ، حمام گلستان فومن (‌معروف به گلشن)‌ حمام گلشن لنگرود و حمام گلشن نیشابور اشاره کرد.
۴) یک حمام گلشن معروف و قدیمی هم در طبس بود که بعد از زلزله به کلی ویران شد.
۵) یکی از قهوه  خانه های معروف تهران نیز به نام قهوه خانه سید قراب در کوچه گلشن بود.

پشت بام حمام گلشن قبل و بعد از مرمت

پشت بام حمام گلشن قبل و بعد از مرمت

ته نویس۱: با توجه به تذکر چند تن از دوستان در خانه هنرمندان ، این گزارش ریزبینانه و کنکاشانه نوشته نشد ، و متن کمتر و تصاویر بیشتر شد!! خودم زیاد خوشم نیامد ، اما کار خیلی راحت است. البته بدون اجازه و با افتخار این مطلب را تقدیم می کنم به دوستان همان شب !!!
ته نویس۲: امروز (۹۱/۱۱/۵) کمی که جستجو کردم متوجه شدم حسینه شیخ مرتضی زاهد در خیابان گلشن در آبان ماه امسال تخریب شده !! گزارشش را در اینجا بخوانید.

منابع و سرچشمه ها

اسناد ثبتی حمام گلشن در سازمان میراث فرهنگی
اسناد شرکت معماری مرمت ایده
مدارک شهرداری منطقه ۱۲

۳ بهمن, ۱۳۹۱ توسط

۲۵ همسفر

  1. سلام
    و این ستونها و دیوارها شاهد و شنوای چه حکمها و حکایتها بوده اند، الله اعلم!

    شهریار: سپاس از اینکه به اینجا سر می زنید

  2. benyamin

    Salam ostad aziz khaste nabashid karetoun ali bud

    شهریار:‌ محمد خان از اینکه نام شما را امسال در فهرست ۱۰ وبلاگ برتر دیدم ، خیلی خوشحال شدم …

  3. آقای شهریار؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
    ما که گفتیم شما اندازه می نویسی آخه چرا کمش کردین؟؟؟؟ :-(
    اون اطناب کلام اصلا درباره شما صدق نمی کنه. هیچ آداب و ترتیبی مجویید لطفا :-)

    شهریار: در گزارش بعدی دوباره طولانی می نویسم ، به روی چشم

  4. سلام جناب شهریار و بسیار سپاسگزارم از خبر مسرت بخشی که دادید چون خودم بی اطلاع بودم و با پیام تبریک شما خبردار شدم هرچند حقیقتا” خودم را لایق چنین عنوانی نمیدانم .و اینکه از نظر من وبلاگ شما با اینهمه جزئیات و ظرافت های ارزشمند که کمتر کسی توجه میکند شایسته بسی تقدیر است.برایتان آرزوی موفقیت در همه عرصه های زندگی را دارم

    شهریار: سپاس از اظهار لطفتتان ، از اینکه نام شما را در فهرست دیدم خیلی خوشحال شدم ، اما حیف که …

  5. سلام
    آقا مثل همیشه عالی بود…فاطمه خانوم راست میگه ما نگفتیم شما زیاد مینویسی که …

    شهریار: در نوشته بعدی شاید جبران کنم

  6. سلام
    هربار که به دنیای مجازی تان سرک می کشم بیشتر از قبل خوشحالم که اینجا را می شناسم. سپاس از نوشته هایتان و زحماتی که می کشید.
    ضمنا این چند تن دوستان شما در خانه ی هنرمندان چطور دلشان آمد شور دنبال کنندگان مطالب خوب و بکر شما را به دانستن و دانستن و شوق و تلاش شما را برای آموختن و آموختن ندیده بگیرند؟

    شهریار: سپاس از لطفتتان ، انگار دارند حرفشان را پس می گیرند ، اما کم نوشتن هم عالمی دارد!!!

  7. جناب شهریار، عالی بود و خدا رو شکر که باقی ماند این حمام .حمام محله ما نیم قرن قدمت دارد، کاش او هم باقی بماند.

    شهریار: کدام محله ، کجا !! البته حمام های قاجاری را خراب می کنند ، به حمام های پهلوی اول …. !!!

  8. سلام شهرام عزیز.ممنون از اطلاعات بسیار خوبی که در وب سایت نقل می کنید.وب سایت شما یک راهنمای سفر واقعیست.

    شهریار: سپاس از لطفتتان درخصوص سفرنویس

  9. دروود
    خیلی گزارش خوبی بود، لذت بردم، هم قلم شما عالی است و هم اینکه تصاویر شما به اندازه و بسیار ممنونم که این گزارش را به بچه های گردهمایی پارک هنرمندان تقدیم کردید.
    با عرض پوزش من هم باید یادآوری کنم درخواست ما فقط تعداد تصویر بیشتر بود، همین!

    شهریار: این نوشته اصلا قابل آن جمع نبود ،‌فقط خواستم چیزی نوشته باشم ، همین

  10. سلام شهریار عزیز
    عسگر اولادی های معرف یا “معروف” ؟؟؟
    من نمیدونستم که این برادران! تنشون در این حمام سرخ شده. ممنون از اطلاع رسانی شما :)
    ولی جالبه که حمام گلشن در شهرهای دیگری هم وجود داره ، از جمله در زادگاه خودم یعنی لنگرود
    سپاس

    شهریار: سپاس از شما به خاطر تذکرهایتان ، معروف اصلاح شد ! و حمام گلشن لنگرود نیز به لیست انتهایی افزوده

  11. درود جناب شهریار یادمون باشه ازاین به بعد خواستیم درباره چیزی صحبت کنیم شما نباشید :)
    منظور شخص خودم من درباره عکس گذاشتن این بود که عکس میتونه تاثیر بیشتری روی خواننده بزاره نه اینکه نوشته تاثیر نداره چرا نوشته بخصوص توضیحات موشکافانه شما همه مطلب رو میرسونه ولی شاید عکس کاملترش کنه
    در هر حال بسیار سپاس گذارم که این مطلب زیبا رو به ما و من که کوچکترینم هدیه دادید ، این دومین هدیه از طرف شما خوب و خوش باشید.

    شهریار: از اینکه از نقطه نظرات ارزشمند شما دوستان بهره می برم خوشحالم. به امید دیدار مجدد

  12. سلام آقای شهریار
    جداً کاربری کنونی حمام، فروشگاهه؟ یا موزه؟
    در ایران معمولا حمام ها به موزه ی مردم شناسی تغییر کاربری میدهند(البته چندان خوشایند نیست) و در ژاپن ضمن در نظر گرفتن قدمت و ارزش حمام، و از طرفی برای جذب گردشگر، امکان استفاده از بخشی از ان به عنوان کاربری قبل(حمام) ادامه می یابد و این یعنی ادامه ی حیات…
    متشکرم

    شهریار: سرکار خانم شیرین واقعا اینجا فروشگاهه و شنیده ام مالک با این شرط که در آنجا کار خود را ادامه دهد ، اجازه مرمت را داد

  13. ادامه بده. لذت میبرم هر وقت به اینجا میام. کاش مثل تو زیاد بود

    شهریار:‌ سپاس استاد ،‌با کامنتهای شما انرژی فراوانی می گیرم ، باز هم سپاس

  14. سلام دوست عزیز سایت فوق العلاده پر محتوایی دارین یه خسته نباشید میگم واسه این همه تلاشتون و آرزو میکنم روز به روز موفق تر و پیروزتر باشین خوشحال میشم کمکی کرده باشم در ضمن شما هم با افتخار لینک شدید

    شهریار: سپاس از اظهار لطف صمیمانه شما و به امید دیدارتان

  15. درود جناب شهریار
    همیشه تا کلمه ی گلشن رو می شنوم یاد طبس می افتم و جالبه که شماهم نوشتید قبل از زلزله حمام گلشنی داشته
    دانش خوبی بود یک مکان جدید البته برای من و تصاویر زیبا ، شاید اینکه استفاده های این چنینی از این مکان ها میشه بد نباشه البته اگر خیلی معماریش رو تغییر ندن ، شایدم درست نیست. نمی دونم
    چرا دوستان خانه هنرمندان به شما کم لطفی کردند؟ زیبایی تارنمای شما با نوشته هاتون کامل تر میشه
    سپاس از شما ،پیروز باشید

    شهریار:‌ شما مگر اهل طبس هستید !!

  16. درود
    نه اهل طبس نیستم اما نمک خورده مردمانش هستم ،
    عاشورای سال ۸۳ نخستین و آخرین سفر من به طبس بود
    طبس رو معمولا در کنار گلشن شنیدم : گلشن طبس اگر اشتباه نکنم
    همیشه جاهایی که مسافرت کردم به نوعی رویداد ها و جای هاش برام مهم میشه
    به همین خاطر گفتم یاد طبس افتادم

    شهریار: باغ گلشن طبس ، یکی از باغ عمارتهای معروف و شهره بوده که متاسفانه در حادثه زلزله تخریب شد اگر اشتباه نکرده باشم به شماره ۱۳۱۰ هم ثبت ملی شده بود

  17. سعید زهری

    عالی بود

    شهریار: سپاس

  18. رباب عماری

    درود فراوان و سپاس برای این مطلب خبلی خیلی جالب . با دوستمون موافقم که داستانها و حکایات زیادی زیر این سقف هست. ایکاش بیشتر بنویسید البته دلایل دوستان خانه ی هنرمندان محترم و محفوظ. شاد و پیروز باشید.

    شهریار:‌ سپاس از مهرتان و نگاهتان
    خیلی برایم جالب بود، موضوع خانه هنرمندان را به کلی فراموش کرده بودم، جمعی بود دوستانه و برخی بر این عقیده بودند که گزارشها طولانی است و بیش از حد ریزبینانه، به همین شوند ،‌این گزارش را کوتاه کردم. از اینکه خاطره آن شب را یادآوری کردید، سپاس گزارم.
    باز هم سپاس

  19. شفق متولی

    سلام
    الان می شه همنین حموم با کاربری حموم تبدیل به جایی برای جذب گردشگر کرد.

    شهریار: متاسفانه خیلی فکر می کنند گردشگری حمام ، فقط تبدیل آن به رستوران یا قهوه خانه است ، در حالی که با کاربری خود حمام جذابیت بیشتری برای جلی توریست دارد

  20. narges

    آقای شهریار جسارتا از این پروژه همین مقدار عکس برای نمایش داشتین?

    شهریار: بله دارم

    • narges

      میشه لطف کنید برام بفرستید؟؟؟؟

      شهریار: لطفا ایمیل خود را چک کنید ، ارسال شد

      • narges

        چرا عکس ها کیفیت نداره؟؟؟؟؟؟ عذر خواهی می کنم

  21. حامد

    سلام اولین باره که به این سایت آمدم ولی خیلی خوشم آمد بازم میام،بابت اطلاعات ممنون.

    شهریار: سلام بر شما و سپاس از مهرتان و امید به نگاه دوباره شما به این تارنما

  22. دوباره سلام لطفا اگه داشتید اطلاعاتی درباره مرمت این حمام بزارید ممنون.

    شهریار: سلام مجدد، به روی چشم

  23. عالی بود ممنونم

    شهریار: سلام و سپاس از مهرتان

همسفران

*

دوربین مدار بسته

دوربین مدار بسته

توری پنجره دو جداره

پنجره دو جداره